Ils custs d’abitar creschan rasantamain, bleras famiglias, abitants giuvens e pli vegls vegnan sut squitsch. La depopulaziun e la mancanza da generaziuns giuvnas smanatscha. Nus vulain che tut:tas Grischun:as pon restar en lur vischnancas – per tschains corrects.

Perquai pretendain nus in fond chantunal per spazi d’abitar cun in chapital da partenza d’almain 100 milliuns francs per sustegnair purtaders d’abitaziuns communizaivlas. Emprimas abitaziuns ston vegnir protegidas encunter speculaziun e squitsch d’abitaziuns secundaras. Chantun e vischnancas duain acquistar activ terren per segirar spazi d’abitar pajabel.

Decisiv per nossa qualitad da viver è in provediment da sanadad fidaivel – independent dal lieu da domicil e da l’agen chapital. Nus pretendain perquai da sviluppar vinavant regiuns da provediment da la sanadad decentralas cun ina finanziaziun garantida entras vischnancas e chantun. Ultra da quai duai il chantun survegnir dapli pussaivladads da manischar per pudair garantir in provediment da la sanadad en l’entir territori.

Servetschs socials e da sanadad colliads garanteschan in sustegn, effizient e conform als basegns senza largias. Els procuran che nagin uman vegn laschà sulet en il cumplex sistem da sanadad. Nus stuain dar dapli attenziun a la sanadad psichica. Nus ans engaschain perquai per dapli plazzas da terapia, purschidas da prevenziun e posts da consultaziun pli accessibels. Quai scursanescha il temp da spetga e meglierescha l’access a la purschida.

Persunas che tgiran confamigliars prestan lavur     indispensabla. Quai merita renconuschientscha ed in sustegn finanzial e precis. Il medem mument sto il chantun promover l’innovaziun e la prevenziun – per exempel tras la telemedischina, il manaschi da cas coordinà e structurà e cun programs da sanadad adattads a la vegliadetgna.

In provediment da sanadad fidaivel dovra spezialist:as motivad:as. Perquai pretendain nus bunas scolaziuns e furmaziuns supplementaras, gistas cundiziuns da lavur e contracts da lavur collectivs er en il sectur da sanadad.

Il Grischun stat a la testa da la crisa dal clima: Glatschers lieuan, la schelira permanenta sdreglia e las malauras daventan pli tarmentas. Sco chantun alpin avain nus ina responsabladad extraordinaria. La protecziun dal clima na signifitga betg mo agir ecologic, mabain er schanzas economicas e segirtad sociala.

I dovra in’implementaziun consequenta dal Green Deal per il Grischun. Ultra da quai duai il Grischun sco chantun ferm pertutgà s’engaschar ensemen cun auters chantuns tar la confederaziun per ina protecziun dal clima rinforzada. Nus na dastgain betg ruassar sin ils success da la politica dal clima, mabain stuain ans engaschar vinavant activamain per in Grischun che daventa fin l’onn 2040 neutral al clima. Latiers tutgan l’engrondiment massiv d’energia solara e da raits da stgaudar a distanza, l’abandun da pegnas fossilas e la construcziun che tegna quint dal clima. Il traffic public sto esser accessibel per tuts ed a lunga vista gratuits – cun uraris spess e cun purschidas sin dumonda er en tut las regiuns.

Il Grischun dovra in turissem durabel che funcziuna tut l’onn, schanegia nossas cuntradas e garantescha plazzas da lavur. Nus sustegnain l’agricultura sin sia via da daventar neutral al clima. Il medem mument protegin nus nossa biodiversitad, noss guauds e nossas auas. Essenzial è: La midada energetica sto vegnir finanziada a moda gista sin plaun social. La protecziun dal clima na dastga surdumandar nagin

In Grischun social na lascha enavos nagin. Nus cumbattain cunter povradad, discriminaziun e pajas malgistas. La lavur da tgira duai vegnir renconuschida e medema lavur duai vegnir pajada tuttina – perquai ans engaschain nus per la transparenza da pajas e per cundiziuns da lavur favuraivlas per famiglias. Supplements per uffants e prestaziuns supplementaras duain vegnir augmentadas e la purschida da canortas duai vegnir augmentada e pajabla, per che avair famiglia daventa ina schanza enstagl d’ina ristga.

Furmaziun è la clav per gulivar l’egualitad da schanzas. Nus cumbattain per ina ferma scola populara che pussibilitescha a tuts las medemas schanzas sin lur via da furmaziun. Cunzunt la promoziun d’uffants pigns duai vegnir rinforzada ed extendida. Nus vulain stipendis gists senza limitas da vegliadetgna u da temp e gistas cundiziuns per emprendist:as per student:as.

Ils success pertutgant egualitad, inclusiun e feminissem defendain – ed optimain nus. I dat in basegn d’agir urgent en connex cun la protecziun cunter violenza, cunter odi e cunter discriminaziun. Il chantun sto proteger tuts cunter violenza e cunter discriminaziun, en spezial persunas queeras. Perquai è d’extender purschidas da cussegliaziun e da protecziun accessiblas a moda simpla, la registraziun ed il cumbat cunter cas criminals d’odi sco er mesiras sistematicas cunter la violenza a chasa ed il traffic commerzial cun umans.

Integraziun signifitga per nus: Migraziun è ina schanza per in chantun pli vegl. Nus sminuin obstachels e pussibilitain furmaziun, lavur e participaziun sociala per tut:tas.

Cumbatter la povradad vul er dir agir a moda preventiva – spezialmain a favur d’uffants, da persunas ch’educheschan sulettas e da persunas attempadas. Nagin duai vegnir en miseria en il Grischun, perquai che raits socialas mancan.

Il Grischun è unic: triling, cultural divers e cun ina lunga tradiziun democratica. Ma democrazia e la diversitad culturala ston dentant vegnir tgiradas. Nus ans engaschain per il dretg da votar per persunas domiciliadas, per la vegliadetgna da votar 16 e per dapli transparenza tar la finanziaziun da partidas. La democrazia viva da la fidanza dal:las burgais:as – per quai dovri avertadad e participaziun.

Nossa plurilinguitad è in stgazi. Las linguas minoritaras duain vegnir rinforzadas, l’instrucziun bilingua duai vegnir promovida e l’access a cultura duai vegnir pussibilità en tut las regiuns linguisticas. Persunas activas sin il champ cultural dovran segirtad finanziala e spazi liber per sviluppar vinavant nossa ierta culturala.

Ina cuntrada da medias multifara ed in schurnalissem independent èn la basa per ina democrazia viva. La digitalisaziun duai facilitar l’access a servetschs dal stadi senza excluder persunas u periclitar la protecziun da datas.

Ina relaziun reglada cun l’Europa resta enorm impurtanta per il Grischun sco chantun da cunfin – nus mettain paisa sin collavuraziun enstagl d’isolaziun. Gea perfin smanatschanta per il Grischun fiss acceptar l’iniziativa da disditga da la PPS che vul limitar l’immigraziun e stritgar la cunvegna cun l’EU davart la circulaziun libra da persunas. En vista al svilup demografic da noss chantun periclitass quest plan extrem en bleras valladas la garanzia dal provediment da basa sco er l’activitad economica – simplamain perquai che las forzas da lavur necessarias na vegnissan betg pli chattadas.